Gegevens herstellen van een Windows-pc die niet meer opstart: stapsgewijze handleiding

Een Windows-pc die niet meer opstart, kan als een ramp aanvoelen, vooral wanneer er belangrijke bestanden op staan en er geen recente back-up beschikbaar is. Het goede nieuws is dat uw data in de meeste gevallen nog intact en herstelbaar is.

Opstartproblemen worden meestal veroorzaakt door softwareproblemen in plaats van fysieke schade aan de schijf, wat betekent dat uw foto’s, documenten, video’s en andere bestanden vaak veilig op de schijf bewaard blijven. Voordat u oplossingen probeert, moet u vermijden Windows opnieuw te installeren, de schijf te formatteren of Systeemterugzetten uit te voeren, aangezien dit uw herstelbare data kan overschrijven naar niet-toegewezen ruimte.

Deze handleiding leidt u door de veiligste en meest effectieve manieren om data te herstellen van een Windows-pc die niet opstart. De beschreven methoden werken zowel voor Windows 10- als Windows 11-systemen.

Waarom start mijn Windows-pc niet op?

U moet achterhalen wat er mis is gegaan en wat u moet doen om te voorkomen dat dit zich blijft voordoen.

De onderstaande tabel geeft een overzicht van de meest voorkomende oorzaken van opstartproblemen, de bijbehorende foutmeldingen en welke beschikbare methode u wel of niet moet gebruiken.

Opmerking: Maakt uw harde schijf klik- of knarsgeluiden? Schakel de computer onmiddellijk uit en neem contact op met een professioneel laboratorium voor de recovery van data. Dit duidt waarschijnlijk op een hardwarefout en als u de harde schijf in dit geval blijft gebruiken, kan dit leiden tot blijvende schade.

Vergelijking van methoden: kies de juiste aanpak voor uw situatie

In de onderstaande tabel staan alle beschikbare methoden om uw data te herstellen van een Windows-pc die niet meer opstart. Voor sommige methoden is het mogelijk nodig om opstartmedia te maken op een werkende pc, een eerdere back-up te hebben of over een bepaald niveau van vakkundigheid te beschikken, afhankelijk van uw situatie.

Methode 1: Maak een opstartbare WinPE-USB-stick en herstel uw data

Met een opstartbare WinPE-USB-stick kunt u een niet-opstartbare pc opstarten vanaf een extern apparaat, zoals een USB-stick, en toegang krijgen tot een tijdelijke Windows-omgeving. Van daaruit kunt u een compatibele tool voor de recovery uitvoeren – hetzij een tool die in het opstartbare medium is geïntegreerd, hetzij een tool die vanaf een andere schijf wordt gestart – om de systeemschijf te scannen en uw data te herstellen.

Wat u nodig hebt:

• Een aparte pc/laptop met het Windows-besturingssysteem.
• USB-sticks met minimaal 8 GB opslagruimte (bij het maken van een opstartbare schijf worden alle opgeslagen gegevens op de USB-stick gewist).
• Een professionele software voor de recovery met een optie om opstartbare media te maken.

Stappen:

Volg dit KB-artikel voor de stappen om opstartbare media te maken en uw data te herstellen.

Overzicht van BIOS-toetsen per fabrikant

• Waarschuwing inzake UEFI Secure Boot: Windows 11-pc’s worden standaard geleverd met Secure Boot ingeschakeld. Dit verhindert dat een opstartbare WinPE-USB-stick wordt geladen. Indien de pc het USB-aansluitsignaal negeert of een melding „Secure Boot Violation“ weergeeft, gaat u naar „BIOS > Beveiliging > Secure Boot.” Schakel de schakelaar uit om Secure Boot tijdelijk uit te schakelen. U kunt Secure Boot weer inschakelen nadat uw data is hersteld.
• WinPE versus Windows-installatiemedia: Een opstartbare WinPE-USB-stick wordt aangemaakt via een recovery-programma en biedt de mogelijkheid om vanaf deze stick een volledige omgeving voor gegevensherstel uit te voeren. Windows-installatiemedia zijn daarentegen uitsluitend bedoeld voor het herstellen en opnieuw installeren van het besturingssysteem. Zonder extra herstelsoftware of -hardware kunnen hiermee geen verloren of onleesbare persoonlijke gegevens worden gereconstrueerd.

Methode 2: Start Windows op in de veilige modus en kopieer uw bestanden

De beste optie is om de veilige modus te gebruiken. Dit is echter alleen bedoeld voor gebruikers wier pc’s vastlopen, crashen, in een loop terechtkomen of niet correct opstarten. De veilige modus vereist een minimum aan stuurprogramma’s en systeembronnen om Windows te laden. In de veilige modus kunt u veilig een back-up maken van alle belangrijke bestanden die u nodig hebt.

Wanneer dit werkt: De veilige modus is het meest geschikt wanneer het probleem wordt veroorzaakt door een stuurprogramma-conflict, een mislukte Windows-update of lichte beschadiging van de systeembestanden. Het biedt geen uitkomst wanneer Windows niet kan worden geladen of wanneer u een zwart scherm ziet zonder enige reactie.

Stappen voor Windows 11:

• Schakel uw Windows-pc in totdat deze drie keer niet opstart. Windows 11 start dan automatisch WinRE op.
• Kies nu Problemen oplossen > Geavanceerde opties > Opstartinstellingen > Opnieuw opstarten.

• Start de pc opnieuw op. Druk na het opstarten op de F4-toets om op te starten in de veilige modus.
• Druk op de F5-toets om de pc op te starten in de veilige modus met netwerkondersteuning.
• U bent nu opgestart in de veilige modus. Open Bestandsverkenner en kopieer vervolgens uw belangrijke bestanden en mappen naar een USB-stick of een ander apparaat.

Stappen voor Windows 10:

• Start uw computer herhaaldelijk opnieuw op, of druk op de F8-toets voordat het Windows-logo verschijnt om de Geavanceerde opstartopties te openen, indien deze niet standaard zijn uitgeschakeld.
• Als u zich in de veilige modus bevindt, hoeft u alleen maar de benodigde bestanden naar een draagbare of externe harde schijf te verplaatsen.

Opmerking: Als uw pc niet in de veilige modus is opgestart en er een zwart scherm, een snelle crash of geen beeld wordt weergegeven, raadpleeg dan de eerste of de derde methode.

Methode 3: Verwijder de schijf en sluit deze aan op een andere Windows-pc

Als uw laptop of pc daarentegen geen stroom heeft of het opstarten via USB niet werkt, verwijdert u gewoon de interne schijf en sluit u deze aan op een werkende laptop of pc. De tweede computer herkent de schijf als een extern opslagapparaat. U kunt de data erop zoals gewoonlijk lezen, of u kunt de recovery rechtstreeks op de schijf uitvoeren.

Wat u nodig hebt:

• Een tweede Windows-pc of -laptop.
• Mogelijk hebt u twee soorten adapters nodig: één voor een SATA-HDD of 2,5-inch SATA-SSD en één voor M.2 NVMe.
• Een schroevendraaier die past bij het model van de pc waarmee u werkt.

Stappen:

1. Koppel de computer los van het stroomnet. Schakel het apparaat uit. Haal de stekker uit het stopcontact. Verwijder indien mogelijk de batterij uit de laptop.
2. Verwijder bij een desktopcomputer de behuizing of, bij een laptop, het onderste gedeelte. Zorg voor een manier om de schijf op te bergen. Een SATA-harde schijf, SSD, M.2 NVMe SSD, wat dan ook.
3. Koppel de schijf nu uiterst voorzichtig los van de computer. Let goed op de oriëntatie en de positie van de poort, zodat u deze later indien nodig weer kunt terugplaatsen.
4. Sluit de schijf aan op de USB-behuizing of adapter van een werkende pc.
5. De werkende computer zou deze als een externe schijf moeten herkennen. Open Verkenner om uw bestanden te lokaliseren.
6. Maak back-ups van belangrijke bestanden op de werkende pc of op een andere externe schijf.
7. Als er geen bestanden zijn die u kunt openen of als er problemen met de toegangsrechten zijn, gebruik dan de Stellar Data Recovery-software voor Windows op een pc die al is opgestart en actief is.

Waarschuwing BitLocker-versleuteling: Op veel Windows 11 Pro- en Enterprise-computers is BitLocker al geactiveerd.

Als deze is ingeschakeld, lijkt de schijf vergrendeld wanneer deze op een andere pc wordt aangesloten. U wordt gevraagd om uw 48-cijferige BitLocker-recovery-sleutel om deze te kunnen gebruiken. U kunt deze vinden door “hier te klikken”, vervolgens “Apparaat” te selecteren en daarna “BitLocker-recovery-sleutels”. Als u de sleutel niet hebt, is herstel vrijwel onmogelijk.

Methode 4: Gebruik Windows-opstartherstelling en recovery-opdrachten

Deze oplossing is uitsluitend bedoeld voor één soort storing: wanneer de opstartconfiguratie van Windows defect is. Het Master Boot Record (MBR) is vaak de oorzaak van problemen, zoals ‘Bootmgr ontbreekt’, ‘Besturingssysteem niet gevonden’ of ‘Geen opstartapparaat beschikbaar’ op uw computer. Het ligt niet aan de schijf of uw persoonlijke gegevens.

Belangrijke opmerking: U dient Windows Opstartreparatie of het „bootrec“-commando alleen te gebruiken als methode 1, 2 of 3 uw essentiële data met succes heeft hersteld. Deze commando’s worden gebruikt om de opstartconfiguratie van de schijf te wijzigen.

Stap 1: Automatische opstartherstelling uitvoeren

• Start op vanaf de Windows-media op uw USB-stick of dvd (aangemaakt met de Media Creation Tool van Microsoft).
• Klik in het installatiescherm op “Uw computer herstellen” in de linkerbenedenhoek, waar “Installeren” staat.

• Klik op Problemen oplossen > Geavanceerde opties > Opstartherstelling.
• Probeer het probleem automatisch te herstellen. Als dit lukt, start de pc weer normaal op in Windows.

Stap 2: Handmatige recovery-opdrachten (via de opdrachtprompt)

Als de opstartherstelling ook niet werkt, gaat u naar het menu Windows-herstelopties, selecteert u Geavanceerde opties en vervolgens Opdrachtprompt. Typ de volgende opdrachten één voor één en druk na elke opdracht op Enter:

• „bootrec /rebuildbcd”: Hiermee worden de opstartconfiguratiegegevens opnieuw opgebouwd
• „bootrec /fixmbr”: Hiermee wordt het Master Boot Record hersteld
• „bootrec /fixboot”: Hiermee wordt de opstartsector hersteld
• „bootrec /scanos”: Hiermee worden alle schijven gescand op Windows-installaties
• Voor GPT-schijven (UEFI-systemen): De meeste moderne pc’s met Windows 11 maken gebruik van een UEFI-systeem met GPT-partitie-indeling, in tegenstelling tot het verouderde MBR-formaat. In dat geval kunt u ‘bootrec /fixmbr’ niet gebruiken. Gebruik in plaats daarvan ‘bcdboot C:\Windows /s X: /f UEFI’ (waarbij C:\ X: de schijfletter is van uw EFI-systeempartitie). U hebt diskpart nodig om deze te vinden. Voer „list vol“ in bij de diskpart >-prompt om dit te zien.

Stap 3: Systeembestanden controleren en herstellen

• sfc /scannow – Controleert en herstelt beschadigde Windows-systeembestanden
• DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth – DISM-herstel (indien SFC mislukt)

Methode 5: Terugzetten vanuit een Windows-back-up

Dit is de snelste manier om het systeem terug te zetten als u vóór de storing een back-up had gemaakt. Over het algemeen zijn er drie verschillende manieren om een back-up van Windows te maken (die enigszins van elkaar verschillen).

Optie A: Bestandsgeschiedenis (Windows 10 en 11)

• Sluit de externe schijf aan waarop uw bestanden in Bestandsgeschiedenis zijn opgeslagen.
• Zodra het herstel van Windows is voltooid (methode 2) of Windows opnieuw is geïnstalleerd, stelt u dit in via Instellingen, Back-up en Meer opties.
• Ga vervolgens verder met het terugzetten van afzonderlijke bestanden en/of mappen naar een eerdere versie.

Optie B: OneDrive-cloudback-up

• Meld u aan bij onedrive.com op een willekeurig apparaat dat nog functioneert.
• Als de mappen ‘Bureaublad’, ‘Documenten’ en ‘Afbeeldingen’ met OneDrive waren gesynchroniseerd, vindt u al die bestanden daar online terug.
• Download deze naar behoefte rechtstreeks naar een werkend apparaat. Er is geen herstelsoftware nodig.

Optie C: Terugzetten via Windows-systeemimage

• U kunt dit doen met behulp van een volledige back-up van de systeemimage. Ga in Windows 10 of 11 naar Configuratiescherm > Back-up en herstel (Windows 7).
• Plaats uw Windows-USB-stick of installatiemedia en ga vervolgens naar Problemen oplossen > Geavanceerde opties > Systeemimage terugzetten.

Belangrijk: Het terugzetten van een systeemimage vervangt alles op de schijf. Voer deze handeling pas uit nadat u alle cruciale bestanden hebt opgeslagen en op een andere manier een back-up hebt gemaakt.

Technische opmerking: Herstel van SSD versus HDD na een opstartfout van Windows

Dit gedeelte behandelt een van de meest cruciale aspecten van de recovery na opstartproblemen met Windows.

Een groot verschil tussen de recovery van SSD’s en HDD’s is de manier waarop met verloren data wordt omgegaan. Wanneer een SSD wordt ingeschakeld, zorgt de TRIM-functie er vaak voor dat gewiste bestanden definitief verdwijnen. Aangezien HDD’s geen TRIM hebben, kunnen verloren gegevens worden teruggevonden en hersteld totdat ze door nieuwe gegevens worden overschreven. Dit geeft HDD-gebruikers relatief meer tijd dan SSD-gebruikers om hun data te herstellen. Bij SSD’s moeten er snel maatregelen worden genomen.

Wanneer u moet stoppen met zelfherstel en een professional moet inschakelen

Het gebruik van recovery-software kan de situatie in sommige gevallen verergeren, vooral als het probleem wordt veroorzaakt door defecte hardware. Dit kan de kans op een succesvol herstel verkleinen. Wanneer u een van deze signalen opmerkt, is het tijd om te stoppen met pogingen tot zelfherstel en hulp in te roepen bij een datarecovery service.

Als u een van de volgende verschijnselen waarneemt, stop dan onmiddellijk met alle zelfherstelwerkzaamheden:

• Er zijn klikkende, knarsende of herhaaldelijke piepgeluiden hoorbaar tijdens het gebruik van de schijf
• De schijf zelf wordt niet gedetecteerd in het BIOS, zelfs niet wanneer deze op een andere pc is aangesloten.
• De pc is in het water gevallen en heeft fysieke schade opgelopen door water of hitte.

Opmerking van de professionele recovery-service: De recovery in het laboratorium van fysiek beschadigde schijven, versleutelde schijven zonder sleutels, RAID- en NAS-systemen vindt plaats in de ISO-gecertificeerde laboratoria van Stellar. Zij hanteren een „geen data, geen kosten“-beleid en bieden bovendien een gratis evaluatie op afstand om te garanderen dat de data herstelbaar is voordat u iets ondertekent!

Preventie: Hoe u gegevensverlies door opstartfouten van Windows kunt voorkomen

Enkele eenvoudige tips kunnen u helpen om opstartfouten van Windows volledig te voorkomen.

1. Bestandsgeschiedenis inschakelen

In Windows 10: Klik op Instellingen > Update en beveiliging > Back-up en stel vervolgens Bestandsgeschiedenis in op een extern apparaat.

In Windows 11: Open Configuratiescherm > Systeem en beveiliging > Bestandsgeschiedenis, sluit uw externe schijf aan en klik op ‘Inschakelen’.

Maak een bestandsgeschiedenis aan op externe apparaten. U hoeft zich geen zorgen te maken dat Windows geen back-ups maakt van items in belangrijke mappen, aangezien dit elk uur automatisch gebeurt.

2. Maak een back-up naar OneDrive

Selecteer ‘De mappen Bureaublad, Documenten en Afbeeldingen synchroniseren’ in de OneDrive-instellingen. Terugzetten van de toegang tot bestanden zonder dat u uw Windows-systeem opnieuw hoeft op te starten wanneer er een probleem was bij het opstarten.

3. Maak een systeemimage

Maak een volledige schijfimage met behulp van ‘Back-up en herstel’ (Windows 7) in Windows 10 of 11. Bewaar deze op een aparte externe schijf die u af en toe aansluit en om de paar maanden bijwerkt.

4. Zorg dat u een opstartbare USB-stick bij de hand hebt

Maak nu een recovery-USB-stick aan voordat deze defect raakt. Bewaar deze op een gemakkelijk toegankelijke en veilige plaats. Als bijvoorbeeld uw enige werkende computer juist degene is die zojuist defect is geraakt, is het op dat moment simpelweg onmogelijk om een opstartbare USB-stick aan te maken.

5. Houd de conditie van de schijf in de gaten

Controleer de S.M.A.R.T.-status van uw schijf om de maand of twee, zodat u tijdig gewaarschuwd wordt voordat er een storing optreedt. U kunt dit gratis doen met Stellar Data Recovery — de ingebouwde Drive Monitor rapporteert kosteloos de schijfstatus, temperatuur en S.M.A.R.T.-attributen. Een status ‘Caution’ of ‘Bad’ betekent dat de schijf u laat weten dat hij het begeeft: maak onmiddellijk een back-up van uw data en plan een vervanging voordat uw bestanden verloren gaan.

Sla uw BitLocker-herstelsleutel op

Als uw schijf is beveiligd met BitLocker-versleuteling, zorg er dan voor dat u toegang hebt tot de BitLocker-herstelsleutel voordat u stappen van de recovery onderneemt. U hebt deze sleutel mogelijk nodig om de schijf te ontgrendelen en toegang te krijgen tot uw data. Zonder deze sleutel kunnen noch Windows, noch de meeste tools voor gegevensherstel de versleutelde inhoud van de schijf lezen. U kunt de herstelsleutel vaak terugvinden in uw Microsoft-account, op een afgedrukte kopie of op de plek waar deze tijdens de BitLocker-installatie is opgeslagen.

Conclusie

Een Windows-pc die niet opstart, is vervelend, maar het betekent zelden dat uw data verloren is. Het besturingssysteem is defect, niet de schijf. Uw bestanden zijn vrijwel zeker nog aanwezig.

Korte samenvatting: een opstartbare WinPE-USB-stick wanneer Windows niet meer werkt, de veilige modus wanneer het systeem gedeeltelijk laadt, het verwijderen van de schijf wanneer de pc geen stroom heeft, en Opstartherstelling voor MBR- of BCD-problemen. Schakel een professional in als er sprake is van fysieke schade.

Als u op zoek bent naar een betrouwbare tool om data te herstellen van een Windows-pc die niet meer opstart, is Stellar Data Recovery Software voor Windows een goed begin. Deze software regelt het aanmaken van de opstartbare WinPE-USB-stick direct, ondersteunt grondige scans op zowel SSD’s als HDD’s en biedt u de mogelijkheid om een voorbeeld van de herstelbare bestanden te bekijken voordat u iets opslaat.

SSD-gebruikers: blijf de machine niet steeds opnieuw opstarten. Elke keer dat u de stroom uit- en weer inschakelt, werkt dit in uw nadeel.